Öğrenci Hareketliliği (Student Mobility - SM) Faaliyetleri
Öğrenci Hareketliliği, “Öğrenim Hareketliliği” ve “Staj Hareketliliği” olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilir.
Yükseköğretim öğrenci hareketliliğine, yükseköğretim kurumlarında örgün eğitimde kayıtlı öğrenciler katılabilir. Açık öğretim ve benzeri (uzaktan eğitim) programlarda öğrenim gören öğrenciler faaliyetten yararlanamaz.
Hibeler yurt dışında gerçekleştirilecek aşağıdaki faaliyetler için verilir:
a. Yükseköğretim Erasmus Beyannamesi (ECHE) sahibi bir yükseköğretim kurumunda diploma/derecenin tanınmasının ana parçası olan tam zamanlı ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora çalışmaları
b. Yükseköğretim kurumu tarafından öğrencinin öğrenim programının bir parçası olarak tanınan zorunlu veya isteğe bağlı olarak gerçekleştirilecek tam zamanlı stajlar
Tam zamanlı çalışma, bir akademik yılda 60 AKTS (Avrupa Kredi Transfer ve Biriktirme Sistemi) kredisi karşılığı ders/çalışma yüküdür. Akademik yılın dönemlere bölünmesi durumunda, AKTS sayısı, dönemin süresiyle orantılı olarak belirlenir. Tam zamanlı staj, öğrencinin faaliyet süresi boyunca tam mesai günü esasına göre yaptığı stajdır.
Faaliyetlerin Tanımı
Öğrenim Hareketliliği (Student Mobility for Studies)
Öğrenci Öğrenim hareketliliği faaliyeti, ECHE ve Yükseköğretim kurumunun mevcut kurumlararası anlaşmaları çerçevesinde gerçekleştirilir. Faaliyet, yükseköğretim kurumunda kayıtlı öğrencinin, öğreniminin bir bölümünü kurumlararası anlaşma ile ortak olunan yurt dışındaki yükseköğretim kurumunda gerçekleştirmesinden ibarettir. Faaliyet süresi, her bir öğrenim kademesi için ayrı ayrı geçerli olmak üzere 2 ilâ 12 ay arasında bir süre (1, 2 veya bazı ülkelerin sistemlerine göre 3 dönem) olabilir. Öğrenim kademesi ön lisans/lisans, yüksek lisans ve doktora düzeylerini ifade eder. Faaliyet, öğrenim süresi içerisinde her sınıfta gerçekleştirilebilir.
Faaliyete katılacak öğrencilerin yükseköğretim kurumunda bir diploma programına kayıtlı olması gerekir. Öğrencilerin diploma/derecelerinin gerektirdiği çalışmaları yurt dışında yapmak üzere, bir tam akademik yıl için 60 AKTS, iki dönemlik akademik yılda bir dönem için 30 AKTS ve üç dönemlik akademik yılda bir dönem için 20 AKTS kredisine denk gelen programı takip etmek üzere gönderilmesi beklenir. Takip edilen programda başarılı olunan kredilere tam akademik tanınma sağlanır. Başarısız olunan krediler gönderen kurumda tekrar edilir.
Staj Hareketliliği (Student Mobility of Traineeships)
Öğrenci Staj Hareketliliği faaliyeti, yükseköğretim kurumunda kayıtlı bir öğrencinin akademik çalışma alanıyla ilgili olarak yurt dışındaki bir işletmede, bir araştırma enstitüsünde, bir laboratuvarda veya bir kurum veya kuruluşta staj yapmasıdır. Yükseköğretim kurumunda ders takibi staj olarak kabul edilmez. Faaliyet süresi, her bir öğrenim kademesi için ayrı ayrı geçerli olmak üzere 2 ile 12 ay arasında bir süredir. Staj faaliyeti, öğrenim süresi içerisinde her sınıfta gerçekleştirilebilir. Ayrıca öğrenim programlarının son sınıflarındaki öğrenciler mezun olduktan sonraki 12 ay içerisinde staj faaliyetinden yararlanabilir. Mezuniyet sonrası gerçekleştirilecek staj faaliyetinde başvurunun öğrenci mezun olmadan önce (hâlihazırda ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora öğrencisiyken) yapılmış olması gerekir. Mezun olmuş öğrenciler başvuruda bulunamaz. Mezuniyet sonrası staj hareketliliği, mezuniyet tarihinden itibaren 12 ay içinde tamamlanmış olmalıdır.
Uygun Staj Yeri Örnekleri
Staj faaliyeti gerçekleştirilebilecek ülkelerden birinde yerleşik, emek piyasasında ya da eğitim, öğretim, gençlik, araştırma ve geliştirme alanında herhangi bir kamu ya da özel sektör kuruluşu staj yeri olabilir. Sınırlandırıcı bir liste olmamakla birlikte aşağıdaki kuruluşlar uygun staj yeri örneği olarak sayılabilir:
- bir kamu ya da özel sektöre ait küçük, ortak veya büyük ölçekli işletmeler
- yerel, bölgesel ya da ulusal kamu kurumları
- gönderen ülkenin yurt dışındaki büyükelçilikleri veya konsoloslukları
- ticaret odaları, esnaf-zanaatkâr birlikleri, borsalar ve sendika gibi iş dünyasına ait her türlü oluşum/birlik
- araştırma enstitüleri
- vakıflar
- okul/enstitü/eğitim merkezi (mesleki eğitim veya yetişkin eğitimi dâhil olmak üzere okul öncesinden lise eğitimine kadar her türlü eğitim kurumu olabilir)
- kâr amacı gütmeyen kurumlar, dernekler, STK’lar
- kariyer planlama, profesyonel danışmanlık ve bilgilendirme hizmeti sunan kurumlar
- yükseköğretim kurumları (Programla ilişkili ülkelerde yer alan yükseköğretim kurumları ECHE sahibi olmalı, Programla ilişkili olmayan ülkelerdeki yükseköğretim kurumları kendi ulusal mevzuatları uyarınca yetkili bir merci tarafından tanınmış ve staj faaliyetinden önce gönderen kurumla ikili kurumlararası anlaşma imzalamış olmalı)
Aşağıdaki kuruluşlar Erasmus+ kapsamında yükseköğretim staj faaliyeti için uygun değildir:
- Avrupa Birliği kurumları ve AB ajansları
- AB programlarını yürüten Ulusal Ajans vb. kuruluşlar.
Staj yerinin ve staj programının öğrencisi olunan diploma programının içeriğine uygunluğunun değerlendirmesi ilgili bölümün fakülte/bölüm yetkilileri tarafından yapılır.
Doktora Hareketliliği (Doctoral Mobility)
Doktora adaylarının öğrenme ve eğitim ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebilmek ve fırsat eşitliği yaratabilmek için doktora adayları, yurt dışında kısa dönemli veya uzun dönemli fiziksel öğrenim ya da staj hareketliliği gerçekleştirebilirler. Fiziksel hareketliliğe sanal hareketlilik de eklenmesi mümkündür.
Karma Hareketlilik (Blended Mobility)
Doktora hareketliliği de dâhil olmak üzere yurt dışındaki her türlü öğrenim ve staj faaliyeti karma hareketlilik olarak gerçekleştirilebilir. Karma hareketlilik, iş birliğine dayanan çevrimiçi değişim ve ekip çalışmasını kolaylaştıran sanal ve fiziksel hareketlilik bileşenlerinden oluşur. Örneğin, sanal bileşen, çevrimiçi dersleri takip etmek üzere farklı ülkelerden ve farklı akademik alanlardan öğrencileri bir araya getirebilir. Veya bu öğrenciler müfredatlarının bir parçası olarak tanınan ödev ve sorumlulukları yerine getirmek üzere ortaklaşa ve eşzamanlı olarak çevrimiçi bir araya gelip çalışabilirler.
Akademik çalışma alanlarından veya katılıma yönelik imkânsızlıklardan dolayı, uzun dönemli fiziksel öğrenim ya da staj hareketliliğine katılamayan öğrenciler zorunlu sanal bileşeni olan bir kısa dönem fiziksel hareketliliğe katılabilirler.
Kayıt Donduran Öğrencilerin Durumu
Kayıt donduran öğrenciler, kayıt dondurdukları dönemde öğrenim hareketliliği veya zorunlu stajlarını gerçekleştiremez. İsteğe bağlı stajlarda kayıt donduran öğrencinin hareketlilikten yararlanıp yararlanamayacağı hususu yükseköğretim kurumunun takdirindedir. Kayıt dondurulan dönemde öğrenim veya staj hareketliliği başvurusu yapılabilir.
Öğrenci Hareketliliğinde Süreler
Tek Faaliyet için Asgari ve Azami Süreler
Faaliyetler, Avrupa Komisyonu tarafından belirlenen asgarî ve azamî sürelere uygun olarak gerçekleştirilir. Buna göre,
Öğrenim hareketliliğinde asgarî süre 2 tam ay veya 1 trimester, azamî süre ise 12 tam aydır.
Staj hareketliliğinde asgarî süre 2 tam ay, azamî süre 12 tam aydır.
Karma hareketlilikte; fiziksel hareketliliğin tamamlayıcı bir parçası olarak mutlaka zorunlu bir sanal bileşen de olmalıdır. Farklı fiziksel hareketlilik sürelerinden oluşan iki farklı karma hareketlilik senaryosu mevcuttur:
a. Yurt dışında uzun süre kalınan karma hareketlilik- yurt dışında asgari 2 ay gerçekleştirilen fiziksel hareketliliğin, hareketlilik öncesinde, sırasında veya sonrasında sanal öğrenme ile tamamlandığı karma hareketlilik
b. Yurt dışında kısa süre kalınan karma hareketlilik-yurt dışında asgari 5 gün ve azami 30 gün gerçekleştirilen fiziksel hareketliliğin, hareketlilik öncesinde, sırasında veya sonrasında sanal öğrenme ile tamamlandığı karma hareketlilik
Kısa dönem öğrenci hareketliliği, öncelikli olarak uzun dönem fiziksel hareketliliğe katılamayacak öğrencilere yöneliktir.
Süre Kesintileri ve Mücbir Sebep
Faaliyet süresinin kesintisiz gerçekleştirilmesi gerekir. Öğrenim hareketliliğinde dönem araları (sömestr tatilleri) ve resmî tatiller, kesinti olarak kabul edilmez. Staj hareketliliğinde, staj yapılan işletmenin tatil sebebiyle kapalı olması durumunda stajın kesintiye uğraması söz konusu olabilir. İşletmenin kapalı olduğu süre için hibe ödemesi yapılır. Asgarî faaliyet süresinin sağlanabilmesi için staj yapılacak işletmenin kapalı olacağı tarihlerin önceden araştırılması, tatil süresi çıkartıldıktan sonra dahi asgarî sürenin sağlandığından emin olunması gerekmektedir. Hafta sonu tatilleri, faaliyet süresinden çıkartılacak tatil süresi değildir.
Mücbir sebeplerle faaliyete ara verilmesi halinde, mücbir sebebin belgelendirilebilmesi şartıyla, asgari sürenin tamamlanamadığı faaliyetler kabul edilir ve kalınan süre karşılığı hibe verilir. Mücbir sebepler dışında asgari süre tamamlanmadan öğrencilerin geri dönmesi halinde, faaliyet geçersiz sayılır ve hibe ödenmez.
Mücbir sebep: Taraflardan herhangi birinin, sözleşmeden doğan herhangi bir yükümlülüğünü yerine getirmesine engel olan, tarafların, taşeronlarının, bağlı kuruluşlarının veya uygulamada görev alan üçüncü tarafların hata veya ihmalinden kaynaklanmayan ve gösterilen tüm özen ve dikkate rağmen kaçınılmaz olan ve önceden tahmin edilemeyen, tarafların kontrolünün dışındaki istisnai herhangi bir durum veya olay anlamına gelir. Bir hizmetin sunulmaması, ekipman veya malzemelerdeki kusurlar veya bunların zamanında hazır edilmemesi, doğrudan bir mücbir sebepten ve ayrıca işgücü anlaşmazlığı, grev veya mali sıkıntılardan kaynaklanmadığı müddetçe, mücbir sebep olarak öne sürülemez.
Toplam Faaliyet Süresi Sınırı
Bir öğrencinin aynı öğrenim kademesi içerisinde (lisans, yüksek lisans, doktora), varsa, Erasmus Mundus burslusu olarak yapılan veya 2014-2020 Erasmus+ döneminde yapılan öğrenci hareketliliği süresi ile yeni Erasmus+ döneminde (2021-2027) yapılan öğrenci hareketliliği süreleri, toplamda 12 ayı geçemez. Hibe verilmese dahi aynı öğrenim kademesi içerisinde yapılan öğrenci hareketliliği faaliyetlerinin toplam süresinin 12 ayı geçmeyecek şekilde planlanması gerekir.
Öğrenci mevcut öğrenim kademesindeki eğitimini tamamlayıp yeni bir öğrenim kademesine geçtiğinde (örneğin lisans eğitimi tamamlanıp yüksek lisans eğitimine başlandığında), yeni öğretim kademesinde tekrar en fazla 12 aya kadar fiziki hareketlilik gerçekleştirmesi mümkün olur. Böylelikle her bir öğrenim kademesinde en fazla 12 aya kadar olmak üzere, aynı kişinin en fazla 36 aya kadar fiziki hareketlilik gerçekleştirmesi mümkündür. İki kademenin birleşik olduğu programlar (bütünleşik doktora gibi) ile iki kademenin tek bir kademe içerisinde tamamlandığı (tıp eğitimi gibi) yükseköğretim programlarında toplam faaliyet süresi en fazla 24 aydır.